ਜਿਹੜੇ ਕਰਦੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਤੇ ਮਾਣ

ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ,
ਕਰਦੇ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਾ ਕੇ ਜੀ ਜਾਨ,
ਕਰਾਂ ਓਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸਜਦਾ ,
ਜਿਹੜੇ ਕਰਦੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਤੇ ਮਾਣ ।

ਜਿਹੜੇ ਕਰਦੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ,
ਜਿਹੜੇ ਕਰਦੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ,
ਕਰਾਂ ਮੈਂ ਓਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ,
ਕਰਾਂ ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਜੈ - ਜੈਕਾਰ ।

ਟਹੌਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ,
ਹੋਵੇਗਾ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ - ਇਸ ਆਸ਼ਾ ਵਿਚ ,
ਪਰ ਵੇਖ ਕੇ ਅੱਜ ਕਲ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਹਾਲ ,
ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਰਸਿਮਰਨ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ।

ਇੱਕ ਗੱਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਸਾਫ਼ ਕਹਾਂ - ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਮੰਨ ਜਾਂ ਸੜ੍ਹ,
ਇੱਕ ਗੱਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਸਾਫ਼ ਕਹਾਂ - ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਮੰਨ ਜਾਂ ਲੜ੍ਹ,
ਜਿੰਨਾਂ ਮਰਜੀ ਤੂੰ ਵਿਦਵਾਨੀ ਹੋਵੇ ,
ਪਰ ਜੇ ਆਉਂਦੀ ਨਹੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ - ਤਾਂ ਤੂੰ ਹੈ ਅਨਪੜ੍ਹ ।

ਤਰਸ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਮੈਨੂੰ

ਮਨ ਨੂੰ ਸੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਓਹ ਹਰਿਆਲੀ ਕਿੱਥੇ  ਗਈ,
ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਲਈ ,
ਤੇਰਾ ਤਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਪਰ ਕਿਵੇਂ ਜਰੇਗਾ ਪੁੱਤ ਤੇਰਾ ,
ਤਰਸ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਮੈਨੂੰ ਅਗਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਬਥੇਰਾ ।

ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਬਰਬਾਦ ਅਣਮੁੱਲਾ ਪਾਣੀ ,
ਲਗਦਾ ਹੈ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਹੈ ਬਸ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ,
ਬੇਸ਼ੱਕ ਪਾਉਣਗੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ  ਮੁਸੀਬਤਾਂ  ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ  ਘੇਰਾ ,
ਤਰਸ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਮੈਨੂੰ ਅਗਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਬਥੇਰਾ ।

ਦਿਨ ਬ ਦਿਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਓਜ਼ੋਨ ਦੀ ਪਰਤ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ ,
ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣੋਂ ਨਹੀ ਹੱਟ ਰਹੀ ਹੈ ,
ਅਫਸੋਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਹ ਮਨ ਮੇਰਾ,
ਤਰਸ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਮੈਨੂੰ ਅਗਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਬਥੇਰਾ ।

ਬਚੇਗੀ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਯਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਇਸ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ,
ਪਰ ਹੋਵੇਗਾ ਓਹ ਹੀ ਜੋ ਚਾਹੇਗਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ,
ਹੋਵੇਗਾ ਓਹੀ ਜੋ ਓਹ ਚਾਹੇਗਾ , ਭਾਵੇ ਦੁਨੀਆ ਲਾ ਲਵੇ ਜ਼ੋਰ ਬਥੇਰਾ ,
ਤਰਸ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਮੈਨੂੰ ਅਗਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਬਥੇਰਾ ।

ਸੰਤਾਲੀ ਦੀ ਵੰਡ

 ਮੈਂ ਓਸ ਸਮੇ ਜ਼ਿੰਦਾ ਤਾਂ ਨਹੀ ਸੀ ,
ਮੈਂ ਉਸ ਸਮੇ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਵੀ ਨਹੀ ਕੀਤਾ ,
ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ  ਉਸ ਸਮੇ ਦੀ ਯਾਦ ਮੈਨੂੰ ਸਤਾਉਂਦੀ ਹੈ ।
ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਬਸ ਇਹ ਹੀ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ,
ਕਿੰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ , ਜੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਸਾਂਝਾ ਹੁੰਦਾ ।

ਨਨਕਾਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹੋਣੇ ਸੀ   ,
ਪੰਜ ਦੇ ਪੰਜ ਦਰਿਆ ਪੂਰੇ ਹੋਣੇ ਸੀ  ,
ਜਾਤ - ਪਾਤ , ਧਰਮ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇੱਕ  ਹੋਣੇ ਸੀ  ।
ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਬਸ ਇਹ ਹੀ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ,
ਕਿੰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ , ਜੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਸਾਂਝਾ ਹੁੰਦਾ ।

 ਇਸ  ਵੰਡ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਹੋਇਆ , ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਨਹੀ ਲਗਦਾ ,
ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ  ਲੜ੍ਹਾਈਆਂ  ਲੜ੍ਹਨ  ਲਈ  ਸੀ ਇਹ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ,
ਰੁੱਸਦਾ ਨਾ ਅਮਨ ਜੇ ਇਹ ਸਰਹੱਦ ਨਾ ਹੁੰਦੀ  ,
ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਬਸ ਇਹ ਹੀ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ,
ਕਿੰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ , ਜੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਸਾਂਝਾ ਹੁੰਦਾ ।

ਧਰਮ ਤਾਂ ਰਬ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਇਕ ਰਸਤਾ ਹੈ ,
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਧਰਮ ਨਹੀ ਸੀ ਬਣਾਏ,
ਛੱਡ ਹਰਸਿਮਰਨ ਕੀ ਪਤਾ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਭੈੜੀ ਰਾਜਨੀਤੀ  ਦਾ ,
ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਬਸ ਇਹ ਹੀ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ,
ਕਿੰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ , ਜੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਸਾਂਝਾ ਹੁੰਦਾ ।

ਜੋ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ ।

ਥਾਂ ਨਹੀ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਸਿਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ,
ਜਾਤ- ਪਾਤ ਨੂੰ ਇਹ ਵਾਪਸ ਲਿਆਈ ਜਾਂਦੇ ,
ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕੌਰ ਹਟਾ ਕੇ ,
ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੋਤ ਲਿਖਾਈ ਜਾਂਦੇ ।
ਜਾਤ ਪਾਤ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਤਾਂ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ,
ਭੁੱਲ ਰਹੇ ਅੱਜ ਸਿਖ ਓਹ ਸਭ ਕੁਝ , ਜੋ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ ।

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ,
ਝੂਠੇ ਬਾਬਿਆ ਕੋਲ ਇਹ ਜਾ ਰਹੇ ,
ਕੱਡਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ,
ਵਹਿਮਾਂ ਦੇ ਜਾਲੇ ਵਿਚ ਇਹ ਮੁੜ ਆ ਰਹੇ ।
ਸਹੀ ਰਾਹ ਵਖਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਰਚਾਇਆ ਸੀ ,
ਭੁੱਲ ਰਹੇ ਅੱਜ ਸਿਖ ਓਹ ਸਭ ਕੁਝ , ਜੋ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ ।

ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਲੋਭ ਮੋਹ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਫੱਸ ਰਹੇ ,
ਖਿਆਲ ਨਹੀ ਰਿਹਾ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ  ਕੋਈ ਰਬ ਦਾ ,
ਭੈੜੇ ਫੈਸ਼ਨ ਵਿਚ ਇਹ ਆ ਰਹੇ ,
ਸਾਬਤ ਸੂਰਤ ਤਾਂ ਹੈ ਔਖਾ ਲੱਭਦਾ ।
ਰਬ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਤਾਂ ਸਿਖੀ ਸਰੂਪ ਸਜਾਇਆ ਸੀ ,
ਭੁੱਲ ਰਹੇ ਅੱਜ ਸਿਖ ਓਹ ਸਭ ਕੁਝ , ਜੋ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ ।

ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਵਿਚ ,
ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ ਪੰਜਾਬ ਹੀ ,
ਕਿੰਨੇ ਪਾਪ ਇਹ ਖੱਟ ਰਹੇ ,
ਕਰ ਸਕਦੇ ਇਹ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਨਹੀ ,
ਜਦਕੀ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਇਸਤਰੀ - ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਦਰਜਾ ਦਵਾਇਆ ਸੀ ,
ਭੁੱਲ ਰਹੇ ਅੱਜ ਸਿਖ ਓਹ ਸਭ ਕੁਝ , ਜੋ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ ।

ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਹ ਆ ਕੇ ,
ਜੀਵਨ ਕਰ ਰਹੇ ਇਹ ਬਰਬਾਦ ਹੀ ,
ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀ ਕਰਦੇ ਇਹ ਮਾਂ - ਪਿਆਂ ਦੀ ,
ਰਬ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਆਵੇਗੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨੀ ,
ਜਦਕੀ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਇਨਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਾਇਆ ਸੀ ,
ਭੁੱਲ ਰਹੇ ਅੱਜ ਸਿਖ ਓਹ ਸਭ ਕੁਝ , ਜੋ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ ।

ਚੈਨ ਲੈ ਗਈ

 ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਜਦੋਂ ਵੇਖਿਆ ਤੁਹਾਡੀ ਪਰਝਾਈ ਨੂੰ ,
ਦੀਵਾਨਾ ਕਰ ਗਈ ਓਹ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਈ ਨੂੰ,
ਬਚੀ ਹੋਈ ਕਸਰ ਹੋ ਗਈ ਫੈਸਬੂਕ ਤੇ ਪੂਰੀ ,
ਹੁਣ ਓਹਦੀ ਸੂਰਤ ਵੇਖਣੀ ਹੋ ਗਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ,
ਸਉਣ ਲਈ ਓਹ ਸਾਡੇ ਰੈਣ ਲੈ ਗਈ ,
ਓਹ ਸਾਲੀ ਦੀ ਭੈਣ ਚੈਨ ਲੈ ਗਈ ।

ਰਹੀ ਨਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕੋਈ ਦਿਲ ਅੰਦਰ ,
ਓਹ ਸਾਲੀ ਦੀ ਭੈਣ ਚੈਨ ਲੈ ਗਈ ।

ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਦਾ ਓਹ ਅਰਮਾਨ ਬਣ ਗਈ ,
ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਸਾਡੇ ਤੇ ਇਹਸਾਨ ਬਣ ਗਈ ,
ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਦਾ ਓਹ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਈ ,
ਬਾਕੀ ਇੱਕ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਸਧਾਰਨ ਬਣ ਗਈ ,
ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਵੇਖਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਨੈਨ ਲੈ ਗਈ ,
ਓਹ ਸਾਲੀ ਦੀ ਭੈਣ ਚੈਨ ਲੈ ਗਈ ।

ਰਹੀ ਨਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕੋਈ ਦਿਲ ਅੰਦਰ ,
ਓਹ ਸਾਲੀ ਦੀ ਭੈਣ ਚੈਨ ਲੈ ਗਈ ।

ਓਹਦੇ ਕਾਰਨ ਮੇਰੀ ਜਗ ਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾ ਰਹੀ ,
ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਮੈਂ ਕੀ ਗਲਤ ਕੀ ਸਹੀ ,
ਓਹਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਮੇਰਾ ਦਿਨ,
ਖਤਮ ਨਹੀ ਹੁੰਦਾ ਓਹਨੂੰ ਵੇਖੇ ਬਿਨ ,
ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਜੈਂਟਲ-ਮੈਨ ਲੈ ਗਈ ,
ਓਹ ਸਾਲੀ ਦੀ ਭੈਣ ਚੈਨ ਲੈ ਗਈ ।

ਰਹੀ ਨਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕੋਈ ਦਿਲ ਅੰਦਰ ,
ਓਹ ਸਾਲੀ ਦੀ ਭੈਣ ਚੈਨ ਲੈ ਗਈ ।

ਸਿਆਣੇ

ਕਲ ਨੈਟ ਤੇ ਸਮਾਂ ਕਟਦੇ ਹੋਏ
ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਇਕ ਮੂਰਖ ਅਤੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਬੰਦਾ ,
ਆਖਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਹੀ ਹੈ ਸਭ ਕੁਝ
ਰਬ ਨੂੰ ਨਹੀ ਸੀ ਮੰਨਦਾ ।
ਇਹ ਦੁਨੀਆ , ਵਿਗਿਆਨ , ਮਨੁੱਖ  , ਜੀਵ ਜੰਤੂ
ਸਭ ਕੁਝ ਰਬ ਦਾ ਹੀ ਤਾਂ ਹੈ ਉਸਾਰਿਆ ,
ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਨੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਝੱਲੇ ,
ਸਿਆਣੇ ਓਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਬ ਨੂੰ ਨਹੀ ਵਿਸਾਰਿਆ ।

ਪੰਜਾਬੀ

ਸਾਡੀ ਸ਼ਾਨ ਪੰਜਾਬੀ , ਪਹਿਚਾਣ ਪੰਜਾਬੀ , ਮਾਣ ਪੰਜਾਬੀ ,
ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਿੱਠੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ।
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਹੀ ਤਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਰਚੀ ਬਾਣੀ,
ਇਸ ਵਿਚ ਹੀ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੀ ਭਜਨ ਬੰਦਗੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਜਾਣੀ।
ਇਸ ਵਿਚ ਹੀ ਲਿਖਦੇ ਨੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕ਼ੀਰ,
ਸਾਹਿਤ ਪੱਖੋਂ ਤਾਂ ਹੈ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ।
ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਇਨੀ ਮਾੜ੍ਹੀ ਹਾਲਤ ਹੈ ਤੇਰਿਆਂ ਵੀਚਾਰਾਂ ਦੀ ,
ਸਮਝਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਨਪੜ੍ਹ ਅਤੇ ਗਵਾਰਾਂ ਦੀ ।
ਦਸ ਇਸਦੇ ਬਾਰੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ,
ਇਨੀ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀ ਤੈਨੂੰ ਅਕਲ ਦਿਆ ਕੱਚਿਆ ਨੂੰ ।
ਜ਼ਰਾ ਗੌਰ ਨਾਲ ਵੇਖ ਅੱਜ ਕਲ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਹਾਲ ,
ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀ ਵੇਖੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਬੋਲਦੇ ਤੇਰੇ ਬਾਲ ।
ਹਰਸਿਮਰਨ ਵਾਂਗ ਕਰੋ ਪੰਜਾਬੀ ਹੋਣ ਤੇ ਮਾਣ ,
ਜੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਹੈ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣੀ ਆਪਣੀ ਇਹ ਪਹਿਚਾਣ ।